Vakarautaki · Fiji

Dolava e dua na Akaude ni Bisinisi ena Viti kei Jaina

iVakamacala vakayagataki me baleta na dauveiqaravi mai na Viti ka via dolava e dua na akaude ni bisinisi ena Jaina, mai na veiduidui ni kena vakarautaki na itukutuku, na kena digitaki na bera ni inaki, kei na kena qaravi na veigauna ni veitaratara kei na lawa ni lavo e Jaina.

Na nona dolava e dua na akaude ni bisinisi (corporate bank account) ena Jaina e dua tiko na kalawa bibi ena vuku ni nona muria na bisinisi mai na Viti ki Jaina. E sega ni dua ga na ka rawarawa ena loma ni dua na macawa se rua; e dikeva na kena vakarautaki vinaka na itukutuku, na kena kilai vinaka na bera ni inaki, kei na kena muria na lawa ni Jaina. Na ivola oqo e solia e dua na iVakamacala vakayagataki (general information) ga, ka sega ni lawa se ivakadidike ni tax (legal or tax advice). Mo qai veivosaki kei e dua na dauveivakasalataki (lawyer) se dauveivakadidike ni tax (tax adviser) ena Jaina ni bera ni cakava e dua na vakatatabu.

Na iVakarau ni Akaude ni Bisinisi ena Jaina

E vakarautaki na akaude ni bisinisi ena Jaina me baleta na bisinisi e volai vakalawa (registered company) ena Jaina, sega ni dua na bisinisi mai na veimatanitu tani. Oqo na ka bibi: na nomu bisinisi mai na Viti e dodonu me vakadidike na kena volai (registration) ena Jaina ena mataveiwekani ni lawa ni bisinisi (company registration authority) ena vanua o via cakacaka kina, me vaka na Shanghai, Shenzhen, se Guangzhou. Ni oti na volai, o na raica na nomu nomu iVolatukutuku ni Volai (Business License) kei na nomu iVolatukutuku ni Tax (Tax Registration) — oqo na rua na itukutuku e dodonu mo kauta vata kei na nomu ivola ni kerekere ki na bera.

E vuqa na bera ena Jaina era na kerea e dua na akaude ni bisinisi (basic corporate account) kei na dua na akaude ni kena veivakayacori na lavo (settlement account). Na akaude ni bisinisi e baleta na kena ciqomi kei na kena soli na lavo (deposits and withdrawals), na kena sauma na veiqaravi (payments), kei na kena qaravi na veika e yaco ena bisinisi. E so na bera era na kerea talega e dua na akaude ni kena maroroi na lavo (foreign currency account) kei na akaude ni kena ciqomi na lavo mai veimatanitu tani (foreign exchange account). Na veiakaude oqo e rawa ni duidui na kena kerekere mai na dua na bera ki na dua.

Na iTukutuku e Dodonu mo Vakarautaka

E rawa ni duidui na kerekere mai na dua na bera ki na dua, ia e so na itukutuku era kerea vakalevu:

• iVolatukutuku ni Volai (Business License) kei na iVolatukutuku ni Tax, vata kei na iVolatukutuku ni Vakatatabu ni Bisinisi (Articles of Association) kei na iVolatukutuku ni kena vakadidike na kena taukeni (shareholding structure).
• iVolatukutuku ni kena kilai na bisinisi — oqo e rawa ni iVolatukutuku ni kena volai na bisinisi, na nomu iVolatukutuku ni kena taukeni na bisinisi (certificate of incorporation), kei na iVolatukutuku ni kena vakadidike na kena taukeni mai na Viti.
• iVolatukutuku ni tamata (director, shareholder, authorised signatory) — na passport, na iVolatukutuku ni nona itikotiko (proof of address), kei na iVolatukutuku ni nona itavi (proof of position).
• iVolatukutuku ni bisinisi — na kena vakamacalataki na bisinisi (business plan), na kena vakamacalataki na veiqaravi (invoices, contracts), kei na kena vakamacalataki na kena veitaratara kei na veimatanitu tani (cross-border transactions), kevaka e baleta.
• iVolatukutuku ni kena vakadidike na kena taukeni (beneficial ownership) — me vakamatatataka na tamata dina e taukena na bisinisi, me vaka na kerekere ni lawa ni Jaina me baleta na kena vakadidike na kena taukeni (beneficial ownership rules).

E bibi me vakadidike vinaka na kena vakadewataki na veiivola oqo ki na vosa vakaJaina (Chinese) kei na kena vakadeitaki (notarisation) kei na kena vakadidike (legalisation) ena iVakarau ni Vakadidike ni Vosa (apostille) se ena kena veivosaki kei na kena iVakarau ni Veitaratara (consular legalisation), me vaka na kerekere ni bera kei na lawa ni Jaina. E so na bera era na kerea na kena vakadewataki mai e dua na dauveivakadewataki e vakadidike (certified translator) ka kilai ena Jaina.

Na Bera kei na Kena Digitaki

E sega ni dua na bera e lewena na kena digitaki na bisinisi mai na Viti. E so na bera era na digitaka na bisinisi e dua na bisinisi e volai vakalawa ena Jaina, ka raica na kena bisinisi, na kena taukeni, kei na kena veitaratara kei na veimatanitu tani. E so na bera era na digitaka na bisinisi e dua na bisinisi e volai vakalawa ena Jaina ka sega ni dua na kena bisinisi ena veimatanitu tani. E so na bera era na kerea e dua na tamata e tiko ena Jaina (local representative) se e dua na ivakatawa ni bisinisi (corporate service provider) me vukea na kena qaravi.

E rawa ni yaco na veigauna ni veitaratara (processing time) mai na dua na macawa ki na dua na vula se sivia, me vaka na kena vakarautaki na itukutuku kei na kena digitaki na bera. E sega ni dua na bera e vakadeitaka na kena yaco vakatotolo na kena qaravi. Mo vakarautaka e dua na iVakarau ni Vakatatabu (timeline) ka yalovinaka me baleta na kena yaco na veigauna ni veitaratara.

Na Veika e Dodonu mo Vakadidike

E so na veika era na kerea na bera ena kena qaravi na akaude ni bisinisi:

• Na bisinisi e dodonu me volai vakalawa ena Jaina — e sega ni rawa ni dolava e dua na akaude ni bisinisi ena Jaina e dua na bisinisi e volai mai na Viti ga, ke sega ni volai vakalawa ena Jaina.
• Na kena digitaki na bisinisi — e rawa ni kerea na kena vakamacalataki na bisinisi kei na kena veitaratara kei na veimatanitu tani. Mo vakarautaka na iVolatukutuku ni bisinisi (contracts, invoices, business plan) me vakaraitaka na bisinisi dina.
• Na kena vakadidike na kena taukeni — e rawa ni kerea mo vakaraitaka na tamata dina e taukena na bisinisi kei na kena iVakarau ni Vakadidike ni Lavo (source of funds).
• Na kena veitaratara kei na veimatanitu tani — e rawa ni kerea na kena vakamacalataki na kena ciqomi kei na kena soli na lavo mai na veimatanitu tani (cross-border payments), kei na kena muria na lawa ni veitaratara ni lavo (foreign exchange rules).
• Na kena qaravi na veigauna ni veitaratara — e rawa ni kerea mo vakarautaka e dua na tamata e tiko ena Jaina se e dua na ivakatawa ni bisinisi me vukea na kena qaravi.

Na iVakarau ni Cakacaka kei na iVakarau ni Lawa

Ni oti na kena dolavi na akaude ni bisinisi, e dodonu mo muria na lawa ni Jaina me baleta na kena qaravi na akaude, na kena sauma na veiqaravi, kei na kena vakadidike na lavo. E so na bera era na kerea na kena vakadidike na kena qaravi na akaude (account maintenance) kei na kena vakadidike ni veigauna (periodic review). E bibi mo vakarautaka e dua na iVakarau ni Vakadidike (record-keeping system) ka vakadeitaka na kena maroroi na veiivola kei na kena vakadidike na veiqaravi.

E so na lawa ni Jaina era na yaco me baleta na kena vakadidike na kena taukeni (beneficial ownership), na kena vakadidike na lavo (anti-money laundering), kei na kena vakadidike na veitaratara ni lavo (foreign exchange). E sega ni dua na ivola oqo e solia e dua na ivakadidike ni lawa se tax. Mo qai veivosaki kei e dua na dauveivakasalataki (lawyer) se dauveivakadidike ni tax (tax adviser) ena Jaina me baleta na nomu bisinisi.

Na iVakarau ni Vakadidike mai na Viti

E so na veika e rawa ni vukei iko ni o mai na Viti:

• Vakarautaka na nomu iVolatukutuku ni volai mai na Viti — oqo e rawa ni kerea na kena vakadewataki kei na kena vakadidike (notarisation and legalisation) ena iVakarau ni Vakadidike ni Vosa (apostille) se ena kena iVakarau ni Veitaratara (consular legalisation).
• Vakadidike na bera ena Jaina — e so na bera era na kerea na kena qaravi na akaude ni bisinisi ena kena digitaki na bisinisi mai na Viti. Mo qai veivosaki kei na bera ni bera ni kerekere.
• Vakarautaka e dua na ivakatawa ni bisinisi (corporate service provider) — e rawa ni vukei iko ena kena qaravi na veigauna ni veitaratara kei na kena vakadidike na itukutuku.
• Vakarautaka e dua na iVakarau ni Vakatatabu (timeline) — e rawa ni yaco na veigauna ni veitaratara mai na dua na macawa ki na dua na vula se sivia, me vaka na kena vakarautaki na itukutuku kei na kena digitaki na bera.

Na kena dolavi e dua na akaude ni bisinisi ena Jaina e dua na kalawa bibi ena vuku ni nona muria na bisinisi mai na Viti ki Jaina. E sega ni dua na ka rawarawa, ia ena kena vakarautaki vinaka na itukutuku, na kena digitaki na bera, kei na kena muria na lawa ni Jaina, e rawa ni yaco na kena qaravi. Mo qai veivosaki kei e dua na dauveivakasalataki (lawyer) se dauveivakadidike ni tax (tax adviser) ena Jaina ni bera ni cakava e dua na vakatatabu.